Wat kan er met je borsten aan de hand zijn?

Een knobbeltje. Een gevoelige plek. Gespannen borsten. Een verdikking die er ineens lijkt te zitten. Wanneer je iets aan je borst ontdekt wat je niet kent, kan de schrik groot zijn. Het eerste waar veel vrouwen aan denken is borstkanker.

Maar gelukkig is er ook goed nieuws: bij veruit de meeste veranderingen in de borst betekent het niet dat er sprake is van kanker. Er bestaan veel verschillende goedaardige borstafwijkingen. Sommige komen heel vaak voor, andere wat minder vaak. De ene voel je duidelijk, terwijl de andere vooral zichtbaar wordt bij een onderzoek. Het is fijn om een beetje te weten wat er allemaal kan voorkomen.

Cysten: een blaasje gevuld met vocht

Een cyste is een met vocht gevuld blaasje in de borst. Cysten komen veel voor, vooral bij vrouwen tussen ongeveer 35 en 50 jaar. Ze kunnen klein zijn, maar soms ook behoorlijk groot. Een cyste kan aanvoelen als een rond of glad knobbeltje. Soms is hij gevoelig, vooral rondom de menstruatie. Het bijzondere is dat een cyste soms ineens groter kan worden en daarna weer kleiner. Dat komt doordat de hoeveelheid vocht kan veranderen. Een cyste is goedaardig. Met echografie kan vaak goed worden gezien of een knobbeltje met vocht gevuld is.

Fibroadenoom: een stevig knobbeltje

Een fibroadenoom is een goedaardige afwijking die vooral voorkomt bij jongere vrouwen. Het voelt vaak als een stevig, glad en beweeglijk knobbeltje. Soms lijkt het bijna alsof het knobbeltje onder je vingers kan ‘rollen’. Fibroadenomen kunnen klein blijven, maar soms groter worden. Hormonen kunnen invloed hebben op hun groei. Ook een fibroadenoom kan behoorlijk spannend voelen wanneer je het voor het eerst ontdekt. Maar een fibroadenoom is een goedaardige borstafwijking.

Fibrocystische veranderingen

Misschien heb je wel eens gehoord van ‘fibrocystische borsten’. Dat is eigenlijk een verzamelnaam voor verschillende veranderingen in het borstweefsel, waarbij onder andere cysten en steviger bindweefsel kunnen voorkomen. De borsten kunnen hierdoor wat bobbelig, gespannen of gevoelig aanvoelen. Vaak worden deze klachten sterker rondom de menstruatie of de overgang. Je kunt daardoor het gevoel krijgen dat je borsten iedere maand weer anders zijn. Dat klopt ook: hormonen hebben veel invloed op het borstweefsel.

Mastitis: een ontstoken borst

Een borst kan ook ontstoken raken. Dit noemen we mastitis. Mastitis komt vooral voor tijdens het geven van borstvoeding, maar kan ook op andere momenten ontstaan. De borst kan rood, warm, gezwollen en pijnlijk zijn. Soms krijg je daarbij koorts of voel je je ziek. Bij een ontsteking is het belangrijk om niet te lang af te wachten en contact op te nemen met je huisarts, zeker wanneer je koorts hebt of je klachten snel toenemen. Een ontsteking is meestal goed te behandelen.

Een verstopt of verwijd melkkanaaltje

De melkkanalen lopen vanuit het borstweefsel naar de tepel. Soms raken deze kanaaltjes verstopt of worden ze wijder. Dit wordt onder andere ductectasie genoemd. Dit kan leiden tot gevoeligheid, een verdikking achter de tepel of soms afscheiding uit de tepel. Het komt vaker voor rondom de overgang en daarna. Ook dit is meestal een goedaardige verandering. Maar nieuwe tepelafscheiding, zeker wanneer deze bloederig is of spontaan uit één borst komt, moet altijd worden beoordeeld.

Papilloom: een klein gezwelletje in een melkkanaal

Een papilloom is een klein goedaardig gezwelletje dat in een melkkanaal kan ontstaan. Soms merk je er helemaal niets van. Een papilloom kan echter ook zorgen voor afscheiding uit de tepel of soms voor een klein knobbeltje. Omdat verschillende oorzaken van tepelafscheiding op elkaar kunnen lijken, kan aanvullend onderzoek nodig zijn.

Vetnecrose: een verandering van vetweefsel

Het woord klinkt misschien ingewikkeld, maar het principe is eigenlijk eenvoudig. Vetnecrose betekent dat een stukje vetweefsel beschadigd is geraakt. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren na een stoot, een operatie of een andere beschadiging van de borst. Het lichaam ruimt het beschadigde vetweefsel vervolgens op. Soms ontstaat daardoor een stevig knobbeltje dat zelfs behoorlijk hard kan aanvoelen. En daar zit precies de uitdaging: een goedaardige verandering kan soms voelen of eruitzien als iets waarvoor verder onderzoek nodig is. Daarom is het belangrijk om een nieuw knobbeltje niet zelf te beoordelen.

Galactocele: een melkkliercyste

Tijdens het geven van borstvoeding kan er ook een galactocele ontstaan. Dit is een met melk gevulde cyste die ontstaat doordat melk zich ophoopt. Je kunt hierbij een knobbeltje voelen in de borst. Een galactocele is goedaardig en verdwijnt vaak vanzelf wanneer de melkproductie stopt.

Waarom voelt een borst soms zo bobbelig?

Dat is misschien wel één van de meest voorkomende vragen. Borstweefsel is van nature niet helemaal glad. Je hebt klierweefsel, vetweefsel en bindweefsel door elkaar heen. Daardoor kan een borst van zichzelf al wat korrelig, bobbelig of ongelijkmatig aanvoelen.

En de ene borst hoeft helemaal niet hetzelfde te voelen als de andere. Ook gedurende je menstruatiecyclus kan het borstweefsel veranderen. Dat betekent dat een bobbelige borst niet automatisch een zieke borst is.

Maar wanneer moet je wél naar de huisarts?

Hoewel veel borstafwijkingen goedaardig zijn, is het belangrijk om een nieuwe verandering serieus te nemen. Neem contact op met je huisarts wanneer je bijvoorbeeld:

• een nieuw knobbeltje of een nieuwe verdikking voelt;
• een verandering van de vorm of grootte van je borst opmerkt;
• een verandering van de huid ziet, zoals intrekking of een duidelijke verdikking;
• een verandering van de tepel ziet die nieuw voor je is;
• vocht of bloed uit de tepel krijgt;
• een zwelling in de oksel voelt;
• of een verandering merkt die niet weggaat.

Dat betekent niet automatisch dat er iets ernstigs aan de hand is.

Het betekent simpelweg dat het verstandig is om te laten kijken wat er precies aan de hand is.

Voelen is geen diagnose

Misschien is dat wel de belangrijkste boodschap. Een knobbeltje kan zacht zijn of hard. Beweeglijk of juist minder beweeglijk. Gevoelig of helemaal niet. Maar aan de hand van alleen voelen kun je niet betrouwbaar bepalen wat het is.

Daarvoor zijn soms aanvullende onderzoeken nodig, zoals een echografie, mammografie of in bepaalde situaties een MRI. Soms is verder onderzoek helemaal niet nodig. De arts kijkt altijd naar het hele plaatje: je leeftijd, je klachten, wat je zelf hebt ontdekt en wat er bij het onderzoek wordt gezien.

Je borsten veranderen. Dat hoort bij het leven.

Borsten zijn geen statisch onderdeel van je lichaam. Ze veranderen onder invloed van hormonen, tijdens de menstruatiecyclus, bij zwangerschap en borstvoeding, rond de overgang en naarmate je ouder wordt. Sommige veranderingen zijn tijdelijk. Andere blijven. En heel veel daarvan zijn volkomen goedaardig.

Daarom is het mooi om je borsten te leren kennen. Niet om bij ieder bobbeltje te schrikken. Maar juist om te weten: dit is normaal voor mij. En wanneer iets echt anders voelt of eruitziet, weet je wanneer het tijd is om even te laten kijken.

Ken je borsten. Wees nieuwsgierig naar je lichaam. En laat twijfel nooit onnodig rondlopen.